W uroczystość Objawienia Pańskiego odczytywana jest Ewangelia wg św. Mateusza. Opisywany pokłon Mędrców ze Wschodu złożony Dziecięciu symbolizuje pokłon świata pogan, wszystkich ludzi, którzy klękają przed Bogiem Wcielonym.
Ks. Krzysztof Porosło w książce „Przyjdź, Panie Jezu! Chrystus w tajemnicach roku liturgicznego” wskazuje, że oryginalny tekst grecki opisuje przybyszów słowem „magoi”, które można przetłumaczyć jako „magowie” lub „mędrcy”. Określenie „królowie” prawdopodobnie zostało przyjęte pod wpływem interpretacji Psalmu 72, w której utożsamiono mędrców z władcami. Psalm ten, będący proroczą zapowiedzią Mesjasza, wspomina o przybyciu władców: „Królowie Tarszisz i wysp przyniosą dary, królowie Szeby i Saby złożą daninę. I oddadzą mu pokłon wszyscy królowie, wszystkie narody będą mu służyły” (Ps 72, 10-11).
Mędrcy prawdopodobnie pochodzili z Persji i zajmowali się astronomią. W starożytności kulty astralne odgrywały znaczącą rolę, a niebo wraz z ciałami niebieskimi były symbolem boskiego świata. Izrael, jako jedyny naród, nie uznawał obserwacji nieba i gwiazd jako źródła informacji. Od wróżbitów i astrologów trzymał się z daleka, gdyż tylko Bóg jest Panem świata i przekazuje swoje słowo przez proroków. Dlatego też przybycie mędrców ze Wschodu wzbudziło w Judejczykach zaskoczenie. – Bóg chciał jednak nauczyć człowieka czegoś nowego – poszukiwania prawdy na drodze intelektualnej refleksji i odwagi pójścia za tą prawdą – wyjaśnia ks. Porosło.
Gwiazda betlejemska, za którą podążyli mędrcy, to – według badań Johannesa Keplera – zjawisko koniunkcji Jowisza z Saturnem w konstelacji Ryb. Wystąpiło ono w 7 r. p.n.e., czyli w roku narodzin Chrystusa (liczenie lat od urodzenia Jezusa wprowadził dopiero w VI w. Dionizy Exiguus; przy obliczeniach pomylił się jednak o 7 lat, gdyż Jezus faktycznie urodził się w 7 r. p.n.e.). Jest to optyczne nałożenie na siebie dwóch planet, które z perspektywy obserwatora wydają się być ułożone w linii prostej, i przez to przypominają jedną, wielką gwiazdę. Ks. Porosło zaznacza również, że nie bez znaczenia jest koniunkcja tych konkretnych planet. W starożytności Jowisz był symbolem władców, zaś Saturn był uznawany za obrońcę Izraela. Natomiast konstelacja Ryb była znakiem końca czasów i początkiem nowej ery. – Spotkanie się tych trzech symboli można było odczytać jednoznacznie, tak jak je odczytali biblijni mędrcy: w Izraelu pojawi się nowy władca i nastanie nowa era – tłumaczy autor.
Ewangelista nie podaje liczby mędrców. Malowidła w katakumbach rzymskich z II i III w. pokazują ich dwóch, czterech lub sześciu. U Syryjczyków i Ormian występuje ich nawet dwunastu. Jednak najbardziej rozpowszechniona tradycja wskazuje na trzech mędrców ze względu na trzy dary, które przynieśli. Ks. Porosło zaznaczył, że nie tyle były to prezenty, co „miejsce objawienia Jego najgłębszej tożsamości: jako Króla, Kapłana i Proroka”. Złoto było atrybutem władzy, bogactwa i królowania; kadzidło było używane w rytuałach religijnych – wskazywało, że Jezus jest Kapłanem oraz Bogiem, którego obecność należało okadzić; mirra to balsam uzyskiwany z żywicy drzew i mieszany z aromatami i olejkami, używany do balsamowania zwłok, a także namaszczania proroków i królów.
6 stycznia podczas Eucharystii poświęca się kadzidło i kredę. „Drzwi naszych domów lub mieszkań oznaczamy cyframi nowego roku oraz inicjałami imion świętych Mędrców: Kacpra, Melchiora i Baltazara (K+M+B 2021) lub w wersji łacińskiej (C+M+B 2021), co możemy również przetłumaczyć jako „Christus mansionem benedicat” (Niech Chrystus błogosławi [ten] dom)” – czytamy w „Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii”.
Jak podaje ks. Porosło, imiona mędrców pojawiły się w VI w. Spolszczona wersja ich imion pochodzi od słowa „król” lub „władca” podanego w trzech językach: Kacper z łacińskiego „caesar”, Melchior z hebrajskiego „melech”, a Baltazar z greckiego „basileus”.
Według niektórych podań, magowie wrócili do Persji, a kiedy jeden z apostołów głosił tam Ewangelię, mieli przyjąć chrzest. Legenda głosi, że zostali również wyświęceni na biskupów i ponieśli śmierć męczeńską. W XIII w., gdy Marco Polo był w podróży na Daleki Wschód, napisał w swoim pamiętniku: „Jest w Persji miasto Savah, z którego wyszli Trzej Magowie, kiedy udali się, aby pokłon złożyć Jezusowi Chrystusowi. W mieście tym znajdują się trzy wspaniałe i potężne grobowce, w których zostali złożeni Trzej Magowie. Ciała ich są aż dotąd pięknie zachowane cało tak, że nawet można oglądać ich włosy i brody”.
Natomiast z opisu bł. Odoryka z Pordenone z 1320 r. wynika, iż w VI w. relikwie Trzech Magów miał otrzymać od cesarza z Konstantynopola biskup Mediolanu, św. Eustorgiusz. Do Konstantynopola zaś miała je przewieźć św. Helena cesarzowa. W 1164 r. Fryderyk I Barbarossa po zajęciu Mediolanu zabrał je do Kolonii, gdzie umieścił w kościele św. Piotra. Do dziś w katedrze kolońskiej za głównym ołtarzem znajduje się relikwiarz Trzech Króli, który jest arcydziełem sztuki złotniczej.
Źródło: Biuro Prasowe Archidiecezji Krakowskiej






Dodaj komentarz